Pod Tarnowskimi Górami rozciąga się podziemny labirynt wykutych w skale korytarzy, który przez wieki dostarczał Europie srebra, ołowiu i cynku. Dziś można zejść 40 metrów w głąb ziemi i przepłynąć łodzią przez zalane wodą chodniki dawnej kopalni – jedyne takie miejsce w Polsce. To obiekt wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, który pokazuje, jak wyglądała ciężka praca gwarków od XVI do XX wieku.
Nie jest to muzeum w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. To autentyczne wyrobiska górnicze, gdzie temperatura przez cały rok trzyma się 10-12 stopni, a wilgoć sprawia, że kamienny strop nieustannie ociera się kroplami wody.
- przeprawa łodzią przez podziemne korytarze
- autentyczne narzędzia górnicze do obejrzenia
- multimedialna wystawa o historii górnictwa
- temperatura stała na poziomie 10-12 stopni
- unikalny labirynt o długości ponad 150 kilometrów
Historia kopalni srebra w Tarnowskich Górach
Wszystko zaczęło się w 1526 roku, gdy odkryto tu bogate złoża rud z domieszką srebra. Książę opolski Jan II Dobry niemal natychmiast założył miasto, które miało obsługiwać rozwijające się górnictwo. Dwa lata później, w 1528 roku, wydano „Ordynek Gorny” – kodeks pracy napisany w trzech językach: polskim, czeskim i niemieckim, zawierający 72 artykuły regulujące działalność górników.
XVI wiek to prawdziwy rozkwit. Tarnowskie Góry stały się jednym z najważniejszych ośrodków wydobycia srebra i ołowiu w tej części Europy. Srebro z tutejszych kopalń trafiało nawet do Chin, gdzie wykorzystywano je do produkcji monet. Ołów tarnogórski wpływał na rozwój międzynarodowego handlu na całym kontynencie. Pod miastem powstał podziemny labirynt liczący ponad 150 kilometrów chodników, szybów i sztolni.
W XIX wieku Tarnowskie Góry zaspokajały niemal połowę światowego zapotrzebowania na cynk – metal szeroko stosowany w architekturze i przemyśle.
Wiek XVII przyniósł kryzys. Wydobycie na większych głębokościach wymagało kosztownych systemów odwadniania, a pożary, epidemie i wojny śląskie spustoszyły region. Prawdziwe odrodzenie nastąpiło pod koniec XVIII wieku, gdy Prusy przejęły te tereny i utworzyły w 1784 roku Królewską Kopalnię Fryderyk. To właśnie wtedy zainstalowano pierwszą na Górnym Śląsku maszynę parową – przełom technologiczny, który umożliwił dalsze wydobycie.
Kopalnia działała do 1911 roku. W 1976 roku otwarto dla turystów Zabytkową Kopalnię Srebra, a w lipcu 2017 roku obiekt wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi trafił na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Co zobaczysz podczas zwiedzania kopalni
Wizyta zaczyna się w budynku nadszybia, gdzie mieści się multimedialna wystawa poświęcona historii, geologii i technikom wydobycia. Można tu zobaczyć dawne narzędzia górnicze – od ręcznych młotków sztygarów po pneumatyczne wiertarki z lat 30. XX wieku, lampy używane pod ziemią, kubły do wydobywania urobku, a nawet górniczą przenośną toaletę. Jest też replika pierwszej maszyny parowej z 1788 roku.
Potem następuje zjazd windą szybową – 40 metrów w dół, do podziemnego świata wykutego w triasowych dolomitach i wapieniach. Temperatura spada do 10 stopni, wilgotność rośnie, a oświetlenie staje się przygaszone. Każdy dostaje kask ochronny, który naprawdę się przydaje – stropy w niektórych miejscach mają zaledwie 140 centymetrów wysokości.
Trasa turystyczna ma kształt trójkąta i łączy trzy historyczne szyby: Anioł, Żmija i Szczęść Boże. Łącznie to 1740 metrów podziemnej wędrówki, z czego 600 metrów pokonuje się pieszo chodnikiem zwanym „Walenty”, a 270 metrów – łodzią po zalanych wodą dawnych wyrobiskach.
Podziemne komory i rejs łodzią
Po drodze mijasz kilka imponujących komór wydrążonych w XVII i XIX wieku. Największa z nich ma powierzchnię 2000 metrów kwadratowych – potężna przestrzeń wykuta ręcznie przez gwarków. W Komorze Zawałowej można zobaczyć autentyczne skutki zawału – oderwane od stropu głazy, które od XIX wieku leżą nietknięte. Przewodnicy opowiadają, że na szczęście nikt wtedy nie zginął, choć nikt nie wie, co kryje się pod kamieniami.
W Komorze Małgorzata wyświetlany jest 13-minutowy film dokumentalny o codzienności XIX-wiecznego górnika. To dobry moment na odpoczynek przed dalszą trasą.
Kulminacyjnym punktem zwiedzania jest rejs łodzią. Wsiadasz do niewielkiej łódki i przez 270 metrów płyniesz po podziemnej rzece – dawnych chodnikach zalanych wodą z systemu odwadniającego. Ciemność, echo kropelek spadających z sufitu, chłód bijący od kamiennych ścian – to doświadczenie, którego nie da się zapomnieć.
Podziemna trasa została w 2012 roku udźwiękowiona autentycznymi odgłosami pracy gwarków – słychać stukanie młotków, jadące wózki, a nawet efekty zawału kopalnianego.
Skansen Maszyn Parowych i inne atrakcje
Tuż obok kopalni znajduje się Skansen Maszyn Parowych – bezpłatna ekspozycja dla posiadaczy biletu do kopalni. To bogata kolekcja maszyn wykorzystywanych w dawnym przemyśle: walec drogowy, dźwig kolejowy, lokomobila, kolorowe parowozy, na które można wejść, agregat prądotwórczy, pompy parowe oraz maszyny wyciągowe. Dla miłośników techniki to prawdziwa gratka.
Na terenie obiektu działa również restauracja, sklepy z pamiątkami i minerałami oraz sala kinowo-konferencyjna.
Dla kogo jest ta atrakcja
Kopalnia sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi docenią przygodowy charakter wyprawy – dzieci uwielbiają zejście windą w głąb ziemi i rejs łodzią. Wstęp bezpłatny obowiązuje dla maluchów do lat 2.
Miłośnicy historii i techniki znajdą tu fascynujące świadectwo rozwoju górnictwa na przestrzeni wieków. Trasa jest w pełni dostosowana dla osób z niepełnosprawnościami ruchowymi – są podjazdy, windy i możliwość wypożyczenia wózka inwalidzkiego.
Warto pamiętać, że w podziemiach miejscami bywa ciasno i trzeba się schylać. Osoby z klaustrofobią mogą mieć pewien dyskomfort, choć korytarze są przeważnie przestronne.
Praktyczne informacje: ceny, godziny, dojazd
Ceny biletów (2026):
- Bilet normalny: 36 zł
- Bilet ulgowy: 28 zł (uczniowie do 26 lat, seniorzy 60+, osoby z niepełnosprawnościami i ich opiekunowie)
- Bilet rodzinny: 110 zł (2+2)
- Bilet łączony z Sztolnią Czarnego Pstrąga: 50 zł (oszczędność 16 zł)
W cenę wliczony jest przewodnik oraz rejs łodzią.
Godziny otwarcia:
- Kwiecień–październik: codziennie 9:00–17:00 (ostatnie wejście 16:00)
- Listopad–marzec: wtorek–niedziela 10:00–15:00 (ostatnie wejście 14:00)
Czas zwiedzania: około 90 minut. Grupy zarezerwowane proszone są o zgłoszenie się 15 minut przed wyznaczoną godziną.
Rezerwacja: W sezonie letnim rezerwacja online jest wręcz konieczna – sloty rozkładają się 7-14 dni do przodu. Można rezerwować przez stronę kopalniasrebra.pl lub platformę GetYourGuide (również w języku angielskim).
Dojazd i parking: Kopalnia znajduje się przy ul. Szczęść Boże 81 w Tarnowskich Górach. Bezpłatny parking dla 80 samochodów, kamperów i autobusów znajduje się 150 metrów od wejścia. Obiekt leży przy trasie do Gliwic, prowadzą do niego brązowe znaki. Z dworca autobusowego w Tarnowskich Górach kursują linie 289, 735 i 142.
Co zabrać ze sobą: Ciepłą kurtkę lub bluzę (temperatura 10-12°C przez cały rok, nawet w upalne lato), wygodne, pełne obuwie na płaskiej podeszwie – trasy bywają wilgotne i śliskie. Kaski ochronne dostępne na miejscu.
Ile czasu przeznaczyć: Same zwiedzanie to 90 minut, ale warto doliczyć czas na Skansen Maszyn Parowych (30-45 minut) oraz ewentualnie wizytę w Sztolni Czarnego Pstrąga w Parku Repeckim (3 km dalej) – tam czeka 600-metrowy rejs łodzią po podziemnej rzece.
Tarnowskie Góry leżą w centrum aglomeracji śląskiej: 25 km od Katowic, 20 km od Gliwic, 10 km od Bytomia. W pobliżu przebiegają autostrady A1 i A4 oraz drogi krajowe nr 11 i 78.