W samym centrum Bytomia, między ulicami Wrocławską, Tarnogórską i Olimpijską, rozciąga się 43-hektarowy teren zieleni z historią sięgającą 1840 roku. Park Miejski im. Franciszka Kachla to jeden z najstarszych parków miejskich na Górnym Śląsku, a jego powstanie wiąże się z niezwykłą transformacją – teren dawnych wyrobisk górniczych przemieniono w krajobrazowy park dla mieszkańców rozwijającego się miasta. Dziś to miejsce, gdzie zabytkowe alejki z ponad stuletnimi drzewami spotykają się z odnowioną infrastrukturą i przestrzenią do wypoczynku.
- 43 hektary zieleni
- Zabytkowe alejki i stawy
- Historyczne znaczenie parku
- Miniaturowy ogród zoologiczny
- Doskonałe miejsce na piknik
Historia parku – od pruskiego Stadtparku do współczesności
Początki parku sięgają czasów, gdy Bytom był częścią Królestwa Prus i dynamicznie się rozwijał jako centrum przemysłowe Górnego Śląska. Obszar podarowany mieszkańcom przez Huberta von Tiele-Wincklera miał służyć rekreacji – część terenu już wtedy miała charakter parkowy z aleją drzew i traktami spacerowymi. Wkrótce teren powiększono o sąsiednie nieużytki po dawnej kopalni galmanu „Teresa”, co pozwoliło stworzyć rozległy kompleks zieleni w sercu miasta.
Do początku XX wieku park nazywano po prostu Stadtpark – park miejski. Po II wojnie światowej nosił imię Karola Świerczewskiego, a po upadku PRL-u patronem został Franciszek Kachel – przedwojenny bytomski harcerz i powstaniec, polski patriota działający na terenie niemieckiego wówczas Bytomia. W 1992 roku park wpisano do rejestru zabytków województwa katowickiego, co potwierdza jego wartość historyczną i kulturową.
W okresie międzywojennym park uznawano za najpiękniejszy na całym Śląsku – zaraz po parku Szczytnickim we Wrocławiu. Był stale pilnowany przez dozorców, którzy bezlitośnie egzekwowali przestrzeganie porządku, a zarządzali nim fachowi ogrodnicy.
Parkdirektor z Budapesztu i dawne atrakcje
Szczególną postacią w historii parku był Parkdirektor Koehler, który przybył do Bytomia z Budapesztu na początku XX wieku (około 1911 roku). To jemu park zawdzięcza wiele rozwiązań podpatrzonych w węgierskich zieleńcach – masowe nasadzenia kasztanowców rosnących do dziś, poszerzenie terenu w latach 1911-1912 oraz wprowadzenie licznych gatunków rodzimych i egzotycznych krzewów.
Koehler współpracował ze znanym architektem Kapstem, który zaprojektował między innymi zwierzyniec – miniaturowy ogród zoologiczny ufundowany przez Ignatza Hakubęa. Zoo funkcjonowało w parku do lat 60. XX wieku, w miejscu gdzie wcześniej znajdowała się kawiarenka „Pod misiami”. Centralną osią parku była Promenada, którą spacerowicze dochodzili do stawu – można było tam pływać gondolami, a fontanna była podświetlana. Przy jednym ze stawów istniała także przystań kajakowa.
Co zobaczysz w parku – alejki, stawy i zabytkowe drzewa
Park zachował swój XIX-wieczny układ przestrzenny mimo zmian wprowadzonych na początku XX wieku. Ścieżki układają się w swobodny, promienisty wzór, a zarys całego terenu przypomina trójkąt. W obrębie parku znajdują się trzy stawy, z których dwa połączone są groblą – Staw Północny (powierzchnia 1 ha, głębokość do 3 metrów) oraz Staw Południowy, zwany przez mieszkańców „Łabędzim”.
To co wyróżnia ten park na tle innych miejskich terenów zieleni, to przede wszystkim drzewostan. Mimo upływu ponad 160 lat od założenia parku, drzewa i krzewy nadal rosną wzdłuż tych samych alejek. Wiek wielu drzew przekracza 130 lat, a ich obwody robią wrażenie. Do najciekawszych gatunków należą: klon Ginnala, miłorząb dwuklapowy, tulipanowiec amerykański, wierzba mandżurska czy buk pospolity. Drzewostan tworzą głównie gatunki liściaste, co jesienią daje spektakularne widoki.
Na północ od Stawu Południowego znajduje się placyk z rzeźbami muz – tak zwana Aleja Muz, która stanowi jeden z charakterystycznych elementów parkowego krajobrazu. Innym miejscem chętnie odwiedzanym przez spacerowiczów jest Góra Miłości – niewielkie wzniesienie, które przeszło gruntowny remont w ostatnich latach.
Infrastruktura i możliwości spędzania czasu
Park oferuje różnorodne formy aktywności. Znajdują się tu korty tenisowe, boisko do koszykówki, ścieżki rowerowe oraz centrum sportowe. Jest też basen i restauracja na terenie parku. Dla spacerowiczów przygotowano liczne ławki i elementy małej architektury – park sukcesywnie przechodzi rewitalizację, która obejmuje remonty alejek, nasadzenia nowych drzew i krzewów oraz modernizację infrastruktury.
W ramach projektu „Odnowa zieleni w parkach miejskich” za prawie 15,5 miliona złotych wyremontowano alejki, posadzono nowe rośliny i ustawiono nowe ławki. W części wschodniej wykonano 4,5 hektara nowych trawników, posadzono 700 metrów grabowego żywopłotu oraz nowe krzewy. Odnowiono też różany zakątek sąsiadujący z kortami tenisowymi.
Park powstał na terenach dawnych wyrobisk górniczych – transformacja przemysłowego terenu w zielony teren rekreacyjny była w połowie XIX wieku pionierskim przedsięwzięciem urbanistycznym.
Dla kogo jest ten park?
Park Miejski im. Franciszka Kachla to miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń do zabawy i spacerów, miłośnicy przyrody docenią bogaty drzewostan i różnorodność gatunkową, a osoby zainteresowane historią – zabytkowy układ przestrzenny i ślady dawnej świetności. Dla aktywnych przygotowano obiekty sportowe, dla szukających odpoczynku – ciche alejki wśród stuletich drzew.
To także dobre miejsce na jogging czy przejażdżkę rowerem – ścieżki parkowe mają kilka kilometrów długości, a ukształtowanie terenu jest urozmaicone. Park łączy nowoczesne rozwiązania z aspektami zabytkowymi XIX-wiecznego założenia, dzięki czemu ma swój niepowtarzalny charakter.
Jak dojechać i informacje praktyczne
Park znajduje się w ścisłym centrum Bytomia, co czyni go łatwo dostępnym. Wzdłuż ulic Wrocławskiej i Tarnogórskiej kursują tramwaje zapewniające dogodny dojazd z Placu Sikorskiego, Stroszka, a także z Chorzowa i Katowic. Od przystanków tramwajowych do parku jest dosłownie kilka kroków.
Park jest otwarty codziennie i bezpłatnie – można tu przyjść o każdej porze dnia. Na zwiedzanie samego parku warto przeznaczyć od godziny do dwóch, w zależności od tego, czy chcesz tylko przejść się głównymi alejkami, czy dokładniej poznać wszystkie zakamarki. Dla osób planujących dłuższy pobyt dostępna jest infrastruktura gastronomiczna.
Warto wiedzieć, że park jest sukcesywnie modernizowany – trwają prace nad projektem wartym 5,3 miliona złotych w części północnej, który przewiduje kompleksowe uporządkowanie Stawu Północnego, budowę tarasów widokowych, nowych alejek oraz pawilonu z zapleczem dla obsługi parku i funkcją gastronomiczną. Po zakończeniu tych prac park zyska kolejne atrakcje.
Choć dzisiaj Park Miejski im. Franciszka Kachla jest „tylko cieniem dawnej świetności” – jak piszą sami mieszkańcy – to wciąż pozostaje miejscem, gdzie bytomianie chętnie spędzają wolny czas. Połączenie historii, zieleni i infrastruktury rekreacyjnej sprawia, że stanowi on istotny punkt na mapie Bytomia, szczególnie dla osób szukających oddechu od miejskiego zgiełku w centrum miasta.