Wieże Wyciągowe KWK Polska Świętochłowice

W Świętochłowicach, między blokami i postindustrialnymi terenami, stoją dwie wieże wyciągowe dawnej kopalni „Polska”. To co pozostało po zakładzie zamkniętym w 2000 roku, dziś działa jako przestrzeń kulturalna z tarasem widokowym i labiryntem opowiadającym historię śląskiego górnictwa. Miejsce warte odwiedzenia dla każdego, kto chce zobaczyć, jak dawne kopalnie zmieniają się w nowoczesne centra kultury.

Historia kopalni Polska w Świętochłowicach

Kopalnia działała tu od 1872 roku, choć początkowo nosiła niemiecką nazwę Deutschlandgrube. Przez dziesięciolecia zmieniała właścicieli – jednym z nich był słynny śląski przemysłowiec Guido Henckel von Donnersmarck. Nazwę „Polska” nadano jej dopiero w 1937 roku. W szczytowym okresie wydobycie sięgało ponad 2 miliony ton węgla rocznie.

Z całego kompleksu kopalnianego przetrwały tylko dwie wieże wyciągowe i budynek dyrekcji, w którym dziś mieści się komenda policji. Wieża Kozłowa powstała w latach 1889-1891 i ma stalową konstrukcję o wysokości około 23 metrów. Obsługiwała szyb na poziomie 225 metrów pod ziemią. Wieża Basztowa, wyższa i masywniejsza, została wybudowana w 1908 roku. Ma prawie 30 metrów wysokości, konstrukcję stalowo-ceglana, a w jej głowicy znajdowała się hala z elektryczną maszyną wyciągową.

Wieża Basztowa to jeden z najstarszych tego typu obiektów w Europie. Jej konstrukcja – trzy kondygnacje na rzucie kwadratu i czwarta nadwieszona prostokątna, wsparta na metalowych wspornikach – jest rzadko spotykana nawet na Śląsku.

Gdy w 2011 roku wieże popadały w ruinę, mieszkańcy zorganizowali akcję społeczną „Ratujmy Dwie Wieże”. Zadziałało. Miasto pozyskało środki unijne i w latach 2014-2015 przeprowadziło gruntowną rewitalizację. Oczyszczono stalowe elementy, wymieniono skorodowane części, wzmocniono fundamenty i nałożono nowe powłoki antykorozyjne. Od 2015 roku obiekt działa pod skrzydłami Centrum Kultury Śląskiej.

Co zobaczyć na Wieżach KWK Polska

Główną atrakcją jest taras widokowy w Wieży Basztowej. Można tam wjechać windą albo wejść po schodach – wybór zależy od kondycji i ochoty. Z tarasu rozpościera się panorama Świętochłowic i okolic. Duże okna zapewniają bezpieczeństwo, więc rodzice z małymi dziećmi mogą spać spokojnie. Wewnątrz wieży czeka niewielka wystawa poświęcona śląskim tradycjom i wierzeniom – nic wielkiego, ale całkiem ciekawe uzupełnienie wizyty.

U stóp wież rozciąga się labirynt spacerowy podzielony na pięć stref tematycznych: ziemi, powietrza, wody, drewna i stali. Każda strefa symbolizuje inny element codziennej pracy górników. Przechodząc przez kolejne metry, poznaje się historię przemysłu w Świętochłowicach i okolicznych zakładów. To edukacyjna trasa dla wszystkich grup wiekowych, choć najmłodsi mogą się nieco nudzić, jeśli nie są zainteresowani historią.

Obok wież działa budynek kulturalny, gdzie organizowane są warsztaty dla dzieci, spotkania z artystami, wernisaże i koncerty. Dla grup zorganizowanych dostępne są prelekcje o historii kopalni, także w wersji fabularyzowanej – bardziej przystępnej i angażującej.

Dla kogo są Wieże Wyciągowe w Świętochłowicach

To miejsce sprawdzi się dla rodzin z dziećmi w różnym wieku. Na terenie kompleksu znajduje się plac zabaw i siłownia pod chmurką, więc młodsze pociechy mogą się wybiegać po zwiedzaniu. Miłośnicy architektury przemysłowej i zabytków techniki znajdą tu unikatowe konstrukcje inżynieryjne z przełomu XIX i XX wieku. Osoby zainteresowane historią regionu docenią opowieść o przemianach Śląska i roli górnictwa w jego rozwoju.

Obiekt jest w pełni dostępny dla osób z niepełnosprawnościami – jest winda na wyższe piętra, podjazd do wejścia, wydzielone miejsca parkingowe i toaleta przystosowana dla wózków. Nie można tu przychodzić ze zwierzętami, więc psy zostają w domu.

Wieże KWK Polska to część Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego. Obiekt otrzymał liczne nagrody za dobrze urządzoną przestrzeń publiczną i wzorową rewitalizację zabytku przemysłowego.

Wydarzenia kulturalne na terenie kompleksu

Wieże to nie tylko miejsce do zwiedzania. Regularnie odbywają się tu koncerty, imprezy dla seniorów, wystawy rękodzieła i różnego rodzaju wydarzenia kulturalne. Można nawet zorganizować tu wesele czy urodziny – kompleks oferuje wynajem na eventy komercyjne.

Corocznie w czerwcu odbywa się tu Industriada – największy festiwal dziedzictwa przemysłowego na Śląsku. W tym dniu wieże tętnią życiem, a okoliczne zakłady przemysłowe i muzea otwierają swoje bramy dla zwiedzających. To doskonała okazja, żeby poznać nie tylko same wieże, ale także szerszy kontekst śląskiego przemysłu.

Ciekawostki o dawnej kopalni Polska

Kompleks produkcyjny szybów I i II wraz z maszynami, warsztatami i halą przetwornic został uznany za unikatowy nie tylko w skali Polski, ale całej Europy. W czasach swojej świetności wieże miały zainstalowane jedne z najnowocześniejszych urządzeń wyciągowych dostępnych na rynku.

Na Wieży Basztowej od czasu do czasu odbywają się ceremonie ślubne. Taras widokowy z panoramą miasta to dość nietypowe, ale klimatyczne miejsce na powiedzenie sobie „tak”.

Warto wiedzieć, że teren wokół wież ma ogromny potencjał rozwojowy. Obok powstało nowoczesne laboratorium medyczne i ekologiczna instalacja do termicznego przekształcania odpadów. Wokół jest mnóstwo wolnej przestrzeni po dawnej kopalni i zlikwidowanej części Huty Florian. W przyszłości może to stać się jedną z bardziej interesujących przestrzeni postindustrialnych na Śląsku.

Praktyczne informacje – godziny otwarcia i ceny biletów

Kompleks Wież KWK Polska znajduje się przy ulicy Wojska Polskiego 16D w Świętochłowicach. Obiekt jest otwarty przez cały rok, choć godziny zwiedzania różnią się w zależności od dnia tygodnia:

• poniedziałek–czwartek: 8:00–16:00
• piątek: 10:00–18:00
• sobota–niedziela: 10:00–20:00

Wstęp na Wieżę Basztową z tarasem widokowym kosztuje 5 złotych od osoby. To symboliczna cena jak na taką atrakcję. Jednorazowo na tarasie może przebywać maksymalnie 30 osób, więc w weekendy i podczas imprez może być konieczne chwilowe oczekiwanie.

Parking przy obiekcie jest bezpłatny. Dojazd samochodem nie sprawia problemów – wystarczy wpisać adres w nawigację. Z centrum Świętochłowic to raptem kilka minut jazdy. Najbliższy przystanek kolejowy Świętochłowice znajduje się około 350 metrów od wież, choć trzeba przyznać, że połączenie komunikacyjne mogłoby być lepsze.

Na zwiedzanie samych wież i labiryntu warto przeznaczyć około 1-2 godzin. Jeśli planujecie dłuższy pobyt z dziećmi, które będą korzystać z placu zabaw, możecie zostać tu spokojnie pół dnia. Na terenie nie ma gastronomii ani sklepu, więc warto zabrać ze sobą wodę i ewentualnie przekąski.

Obiekt nie ma Wi-Fi dla zwiedzających. Obowiązuje zakaz palenia tytoniu na całym terenie kompleksu.